Terug
Digitale galerij

Badende vrouw, 1654

Vorige / volgende:

We zien een  aantrekkelijke vrouw, wadend door het water, terwijl ze langzaam haar hemd optilt. Maar wie is deze dame? Is het Susanna, de oudtestamentische heldin? Of heeft Rembrandts minnares model gestaan? De meningen zijn verdeeld.

De vrouw heeft zojuist haar chique kleding uitgetrokken en kijkt, met alleen nog maar een hemd aan, naar het water. Ze voelt zich onbespied. Het hemd lijkt in een paar achteloze streken te zijn geschilderd. Ook haar handen, borsten en gezicht zijn eerder gesuggereerd dan echt geschilderd. Rembrandt laat ook op dit schilderij veel aan onze verbeelding over. 


Suggestie van erotiek

In de tijd dat andere kunstenaars veel meer in een gladde stijl gaan schilderen, waarbij elk object duidelijk uitgebeeld werd, koos Rembrandt een heel andere benadering. In deze periode werd zijn kwast steeds losser en nam hij er genoegen mee om met een paar verfstreken kleding, gezichten of handen af te beelden. Het portret is een en al suggestie in verf. De jonge vrouw gaat geheel op in haar eigen wereld. Nadat ze haar gewaad over een stenen wal achter zich heeft gedrapeerd, gaat ze schaars gekleed in een wit hemd. Dit trekt ze nog iets omhoog terwijl ze door een ondiepe plas waadt. Het tafereel vindt plaats in een donkere setting, wat het nog spannender maakt.

Klik om in te zoomen
Onbespied

De vrouw waant zich alleen en kijkt naar het water beneden zich. Niet naar een andere figuur buiten het schilderij, of direct naar ons, de beschouwers. Wij krijgen de rol van voyeur, met een stiekeme blik op de deels ontblote borsten, dijen en zelfs het geslacht van de nietsvermoedende vrouw. Het ongeoorloofde van onze blik en de verwachting dat de vrouw meer zal onthullen als zij verder het water inloopt, dragen bij aan de erotische lading.

Susanna en de ouderlingen

Op een eerder schilderij van Susanna voelt de vrouw zich bespied. In de bosjes zijn ook de glurende blikken te zien van de ouderlingen.

Susanna

Kunsthistorici denken dat we hier de oudtestamentische heldin Susanna zien. Zij is alleen, zonder bedienden. Achter haar ligt chique kleding die ze net heeft uitgedaan. Het verhaal vertelt dat twee ouderlingen naar het huis van Susanna’s rijke echtgenoot waren gekomen voor een zakelijke bespreking. Daar ontwaren ze Susanna in de tuin. Na haar enige tijd stiekem te hebben begluurd, krijgen ze lustgevoelens. Ze besluiten zich te verstoppen tot ze alleen is. Zodra het moment zich voordoet, storten zij zich op Susanna en eisen dat ze zich aan hen onderwerpt. Susanna wil er niets van weten en weigert.  De heren beschuldigen haar vervolgens publiekelijk van overspel met een jonge minnaar. 


Wel Hendrickje

Er wordt wel gedacht dat Rembrandts minnares, Hendrickje Stoffels model heeft gestaan voor de Badende vrouw. Het thema heeft duidelijke raakvlakken met wat in Rembrandts eigen leven speelde. Het paneel is geschilderd in hetzelfde jaar dat Rembrandt en Hendrickje een dochter krijgen, Cornelia. Omdat ze niet getrouwd waren, werd Hendrickje door de ouderlingen van de kerk beschuldigd van hoererij. Dezelfde beschuldiging die de Bijbelse ouderlingen aan Susanna uitten. Rembrandt zou met dit portret zijn commentaar hebben gegeven op de aantijgingen van de kerk.

  • Beschouwer

    Bij de badende vrouw is in alle opzichten een suggestie van iets dat de beschouwer zelf moet invullen.

  • Hendrickje Stoffels

    Ook op dit portret denken we de geliefde te herkennen van Rembrandt, Hendrickje Stoffels. Zeker weten doen we niet.

Níet Hendrickje

Toch zijn er ook twijfels over of Hendrickje daadwerkelijk de vrouw is die wordt afgebeeld. We weten niet zeker hoe Hendrickje eruit heeft gezien. Bij geen enkel werk is vermeld wie er model heeft gestaan. Bovendien is de kans klein dat Rembrandt zijn niet-wettige vrouw liet poseren in zo’n ongepaste, ontklede, staat. Naakt poseren werd in het 17e-eeuwse Amsterdam als immoreel beschouwd. Kunstenaars waren daarvoor aangewezen op prostituees.

Over het schilderij

  • Badende vrouw, 1654
  • Olieverf op paneel, 61,8 x 47 cm
  • The National Gallery, Londen
Vorige / volgende: