Terug
Digitale galerij

Slapende jonge vrouw, ca. 1654

Vorige / volgende:

De tekening waarop we een vrouw zien die even een dutje doet, is Rembrandt ten voeten uit: een kunstenaar die voortdurend in zijn persoonlijk leven tafereeltjes vastlegt. Met een paar inktstreken op papier dringt hij door tot de essentie.

Rembrandt was gefascineerd voor het leven dat hij direct om zich heen zag. De natuur, de mensen op straat en ook zijn eigen leven thuis. Als iets bijzonders zijn aandacht trok, maakte hij hiervan een snelle schets. We kunnen ons voorstellen dat Rembrandt zijn minnares Hendrickje Stoffels op een onbewaakt moment even ziet uitrusten. Tekeningen waren vaak bedoeld als oefening voor een schilderij. Een uitprobeersel, en dus niet bedoeld voor andere ogen dan die van de kunstenaar zelf. Deze tekening geeft ons als kijkers het gevoel dat we onbedoeld even mee mogen kijken in zijn persoonlijke leven


Ongeëvenaard los

Het is één van de beroemdste tekeningen van Rembrandt: Slapende jonge vrouw (ca. 1654). Normaal gesproken hangt het in het British Museum in Londen. Nu kunnen we in het Rijksmuseum zien hoe ongeëvenaard los, vrij en toch trefzeker Rembrandt zijn geliefde op papier heeft gezet. Het onderwerp typeert het late werk van Rembrandt: de observatie van een intiem moment van heel dichtbij. 

Klik om in te zoomen
Naer het leven

Rembrandt had een scherp oog voor de dingen die om hem heen gebeurde. Hij legde dat vaak vast in treffende tekeningen. Dit beschouwde hij als oefeningen in goed kijken ‘naer het leven’, zoals hij dat zelf noemde. Hij tekende wilde dieren die hij zag bij kermissen of hij schetste bijvoorbeeld het lichaam van een jonge vrouw die de doodstraf had kregen, en wiens lichaam afschrikwekkend bungelde aan een galg op een veld bij het Amsterdamse IJ. Maar vaak waren het intieme en liefdevolle momenten die Rembrandt tekende, van kinderen, mensen op straat, planten en dieren, het landschap en van zijn geliefden.


Rembrandts minnares

De vrouw die op de prent van de Slapende jonge vrouw is afgebeeld, is waarschijnlijk Rembrandts geliefde Hendrickje Stoffels (1626–1663). Hendrickje was de 20 jaar jongere vrouw die bij hem in dienst kwam als zijn huishoudster en waarmee hij later een langdurige liefdesrelatie had. We denken dat ze vaker is afgebeeld op zijn schilderijen, steeds als een aantrekkelijke, jonge vrouw. Een natuurlijke schoonheid in een vaak prikkelende pose.

Rembrandt schilderde de aantrekkelijke jonge vrouw in poses die verwijzen naar erotische gevoelens

Eenvoudige komaf

Hendrickje was van eenvoudige komaf. Rembrandt wilde om financiële reden niet met Hendrickje trouwen. Als hij dat wel had gedaan, zou hij een groot deel van de erfenis mislopen van zijn eerste vrouw Saskia Uylenburgh. Saskia kwam uit een vermogende familie en stierf op jonge leeftijd. De afspraak was dat hun zoon de helft van het gezamenlijk vermogen zou krijgen, als Rembrandt voor de tweede keer in het huwelijk zou treden. Een huwelijk met Hendrickje zat er daarom niet in. Het ging om meer dan 20.000 gulden, daar kon je in die tijd een prachtig grachtenhuis voor kopen.

We kennen Rembrandts geliefde Hendrickje van verschillende andere werken, zoals deze uitdagende vrouw in een deuropening. 


Hoererij

Toen Hendrickje zwanger was van hun dochter Cornelia, kreeg zij een zware berisping van de gereformeerde kerk. Zij moest voor de kerkenraad verschijnen en werd aangeklaagd wegens ‘hoererij’. Uiteraard was dat buitengewoon onplezierig voor haar. Ook Rembrandt had er beter aan gedaan een vrouw uit de hogere klassen te trouwen, met de juiste relaties die hem nieuwe opdrachten hadden kunnen opleveren. Handige leerlingen van Rembrandt, zoals Ferdinand Bol en Govert Flinck, sloten wel dit soort huwelijken. Rembrandt koos voor de vrouw van wie hij echt hield. Hendrickje gaf hem haar levenslange liefde, haar diensten als huishoudster en later ook als zaakwaarnemer. Zij fungeerde als model en ze schonk hem een dochter. Van zijn 43ste tot zijn 57ste levensjaar woonden ze samen. Tijdens een pestepidemie stierf zij op 37 jarige leeftijd.

Over het schilderij

  • Slapende jonge vrouw (Hendrickje Stoffels?), ca. 1654
  • Penseel in bruin, enige witte dekverf; kaderlijnen met pen in bruin, 24,6 x 20,3 cm
  • The British Museum
Vorige / volgende: