Terug
Digitale galerij

Titus aan de lezenaar, 1655

Vorige / volgende:

Wij herkennen het zoontje van Rembrandt zelf, dromerig aan een lessenaar met een pen in zijn had. Rembrandt gebruikte slimme technische middelen om ons vertedering te laten voelen bij het werk.

We kennen door het werk van Rembrandt veel van de wereld waarmee hij zich omringde. De stad Amsterdam, de omgeving ervan en de mensen met wie hij woonde en van wie hij moet hebben gehouden. In het intieme schilderij van Titus aan de lezenaar herkennen we de jonge zoon van de kunstenaar, terwijl hij nadacht over wat hij wilde gaan schrijven of tekenen. Rembrandt portretteerde hem op een bijzonder tedere manier, heel dichtbij en in een bijna impressionistische verftoets. Wij worden er als toeschouwers op warme manier bijgetrokken.


Een verleidelijke gedachte

Veel kunstenaars in de Hollandse schilderskunst gebruikten hun vrouw, hun kinderen en dienstmeisjes als model. Volgens de regels van de kunst was dat niet echt, maar Rembrandt trok zich er niet veel van aan. We kennen Rembrandt als kunstenaar die de wereld om hem heen voortdurend in zich opnam en tekende. Zo kennen we zijn eigen gezicht, zijn eerste - vroegtijdig overleden - vrouw Saskia en we zijn bekend met de schoonheid van zijn geliefde Hendrickje met wie hij meer dan 20 jaar samenwoonde. Het is een verleidelijke gedachte in het tedere portret waarop de jongen dromerig voor zich uit zit staart, Titus te herkennen, de enige zoon die Saskia en Rembrandt hebben gekregen. De schilder ziet zijn zoon dagdromen tijdens het schrijven of tekenen en greep zijn kwast op dat moment vast te leggen.

Klik om in te zoomen

Veel te dichtbij
Titus’ linkerhand en zijn leren pennenhouder en inktpot lijken onze ruimte binnen te komen. Hij komt heel dichtbij. Wat de jongen zo echt doet lijken, en wat zijn in-zichzelf-gekeerdheid bijna voelbaar maakt, gebeurt in werkelijkheid nooit. Zonder dat we dat beseffen, doet Rembrandt hier iets dat revolutionair was in de kunstgeschiedenis. Onze ogen zijn gewend aan foto’s die met een telelens zijn gemaakt en mensen van heel dichtbij portretteren. Zo dicht kun je komen met je fotolens, maar om met je ezel zo dicht op je model te gaan staan is niet alleen uiterst ongemakkelijk, maar feitelijk ook onmogelijk.

Door andere portretjes van de kunstenaar kunnen we het gezichtje herkennen van Rembrandts enige zoontje.

We kennen de geliefden van Rembrandt uit tekeningen, etsen en schilderijen. Ook Rembrandts enige zoon is vereeuwigd

Paletmes

Geen wetenschapper heeft in de geschiedenis gekeken naar het gebruik van het paletmes in het werk van Rembrandt. Voor deze tentoonstelling hebben kunsthistorici dat nu voor het eerst gedaan. Ze ontdekten de bijzondere manier waarop Rembrandt de techniek gebruikt bij het schilderen van zijn zoon Titus in 1654, als Rembrandt eind 40 is. Zijn zoon Titus is dan 13 jaar. Rembrandt gebruikte het paletmes vanaf dat moment niet in al zijn werk, maar wel heel vaak. En meestal maar op een paar plekken op het schilderij. In zijn laatste levensjaren, in de jaren 60, gaat hij uit zijn dak met het gebruik van het paletmes.

Het gezichtje wordt pas een gezichtje als we een beetje afstand nemen, dan wordt alles ineens heel scherp.   

Een moderne kunstenaar

In zijn verfstreken lijkt het alsof Rembrandt het werk bewust niet helemaal afmaakte om ons de gelegenheid te geven dat in onze eigen hoofd te doen. Een beroemde Franse kunstcriticus en tijdgenoot van Rembrandt prees de Hollandse kunstenaar omdat wij zo, als beschouwers van zijn werk, worden betrokken bij het schilderij. Feitelijk is dat een heel modern gegeven, en uniek in de kunstgeschiedenis. 

Over het schilderij

  • Titus aan de lezenaar, 1655
  • Olieverf op doek, 77 x 63 cm
  • Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam
Vorige / volgende: